Waarin verschilt een psycholoog van een psychotherapeut?

Een uitnodiging tot helderheid, erkenning en wederzijds respect

Voor menig burger is het onduidelijk en dit zien we ook in de pers, in de marketing van ziekenfondsen, … en zelfs in het werkveld van de geestelijke gezondheidszorg. Via deze blog willen we dan ook even stilstaan bij de vraag: “Wat is nu eigenlijk het verschil tussen een psycholoog en een psychotherapeut?”

Als Belgische Federatie van Psychotherapeuten willen we met deze blog niet polariseren, maar juist helderheid brengen.

1. De psycholoog

Een klinisch psycholoog heeft een universitaire opleiding achter de rug. Dat betekent:

  • een stevige wetenschappelijke basis
  • uitgebreid inzicht in psychopathologie, diagnostiek en klinische beeldvorming
  • kennis van evidence-informed kaders en methodologie

Psychologen zijn opgeleid om wetenschappelijk breed te kijken, te begrijpen, te evalueren en te kaderen. Ze zijn sterk in klinische analyse en diagnostiek.

Maar… ook onder psychologen bestaan grote verschillen. Niet elke psycholoog kiest voor dezelfde specialisatie. Niet elke psycholoog werkt therapeutisch. Niet elke psycholoog werkt met trauma, persoonlijkheidsproblematiek, eetstoornissen of complexe systemen. Dat is normaal en gezond in een volwassen zorglandschap.

2. De psychotherapeut

Een psychotherapeut is iemand die na een basisopleiding een bijkomende 4 jarige gespecialiseerde opleiding volgt, met doorgaans:

  • intensieve eigen proceservaring en leertherapie
  • langdurige supervisie
  • systematische praktijkervaring
  • verdieping in één of meerdere therapeutische referentiekaders
  • verfijning van relationele, procesmatige en begeleidingsvaardigheden

Psychotherapie-opleidingen gaan niet enkel over “technieken”. Ze gaan over langdurig leren dragen, meebewegen, confronteren, nabij blijven, differentiëren, denken en voelen en het creëren van een persoonlijke attitude van kritische zelfreflectie, en dit kunnen delen met collega’s tegelijk. Over werken in de complexiteit van mensenlevens, vaak wanneer er weinig zekerheden zijn.

Psychotherapie is geen titel die “er zomaar bij komt”. Het is een specialisatie. Een vakmanschap dat zich ontwikkelt in jaren ervaring, begeleiding, vallen en opstaan, reflectie en levenslang leren.

3. Verschil is geen hiërarchie

Het gaat volgens ons niet over “wie is beter”.
Het gaat over andere, deels overlappende rollen en expertise.

Een eenvoudige manier om het te begrijpen:

  • een psycholoog biedt klinische breedte, structurele basis en wetenschappelijke verankering
  • een psychotherapeut biedt langdurige procesbegeleiding en relationeel gespecialiseerd werk

En ja: soms zitten beide rollen in één persoon. Heel wat psychotherapeuten zijn ook klinisch psycholoog of orthopedagoog. Anderen vertrekken vanuit een andere vooropleiding en bouwen via degelijk erkende opleidingen een solide therapeutische expertise op. Dat valt niet in één hokje te vangen en dat hoeft volgens ons ook niet.

4. Wat betekent dit voor cliënten?

Voor cliënten is de belangrijkste vraag niet: “Wie is theoretisch superieur?”
Maar wel:

  • Wie kan mij op dit moment het best helpen?
  • Heeft deze professional de juiste opleiding, ervaring en grenzen?
  • Voel ik mij veilig, serieus genomen en gedragen in deze begeleiding?
  • Werkt deze professional transparant, ethisch en binnen een kwaliteitskader?

Kwaliteit ontstaat niet alleen uit diploma’s. Ze ontstaat vanuit opleiding + ervaring + reflectie + supervisie + ethisch werken + weten wanneer je moet doorverwijzen.

5. Wat betekent dit voor de sector?

Voor ons als federatie is het uitgangspunt duidelijk:

  • erken diversiteit in expertise
  • vermijd simplistische hiërarchieën
  • bescherm cliënten via duidelijke kwaliteitscriteria
  • waardeer verschillende beroepsgroepen zonder ze tegen elkaar uit te spelen

Een volwassen geestelijke gezondheidszorg heeft psychologen nodig.

En psychotherapeuten.

En psychiaters.

En orthopedagogen.

En seksuologen

En counselors

En ervaringsdeskundigen.

Niet als concurrenten.

Maar als partners in zorg.

6. Waar staan wij als federatie?

Wij pleiten voor een helder kader waarin:

  • psychotherapie erkend wordt als autonoom beroep
  • expertiseverschillen benoemd mogen worden zonder mensen te diskwalificeren
  • kwaliteit gegarandeerd wordt via opleiding, supervisie en permanente vorming
  • samenwerking centraal staat in plaats van onderscheidingsdrang

Want uiteindelijk draait dit nooit om titels alleen.
Het draait om mensen die lijden.
Om professionals die verantwoordelijkheid nemen.
En om een zorglandschap waarin vertrouwen, deskundigheid en menselijkheid hand in hand gaan.